დიაგრამა

დიაგრამა მონაცემთა ვიზუალური გამოსახვის საშუალებაა. იგი აადვილებს მონაცემების აღქმასა და მათ ანალიზს.

არ უნდა ავურიოთ ერთმანეთში ნახაზი და დიაგრამა. ექსელში დიაგრამა (Chart) გრაფიკული ობიექტია, რომელიც შედგება ცალკეული ელემენტებისაგან. ეს არის: ნახაზი (Plot), სათაური (Title), წანაწერი (Legend), დიაგრამაშივე თვალსაჩინოებისათვის ჩართული მონაცემთა ცხრილი (Data Table), რომლის საფუძველზეც ნახაზი აიგება და სხვა.

ზოგიერთი ელემენტი კონკრეტულ დიაგრამას შეიძლება არ გააჩნდეს, მაგრამ ნახაზი მისი განუყოფელი ნაწილია.

ექსელში დიაგრამასთან დაკავშირებული საკითხების შესწავლა პატარა სავარჯიშოთი დავიწყოთ.

ფერმას პრობლემა

ამოცანის ფორმულირება

ფერმას პრობლემა: ვიპოვოთ ისეთი ნატურალური A, B, C რიცხვები და ნატურალური n (n > 2), რომ შესრულდეს ტოლობა: .

ჩვენს ამოცანას, რა თქმა უნდა, არ წარმოადგენს ფერმას პრობლემის გადაჭრა. ჩვენ უნდა გავაკეთოთ ორი რამ:

შევადგინოთ ცხრილი, რომელშიც შესაძლებელი იქნება A, B, C და n რიცხვების შეტანა. ცალკე გამოვყოთ ორი უჯრედი, რომლებშიც ფორმულების დახმარებით აისახება ტოლობის მარცხენა და მარჯვენა მხარეები: ერთ უჯრედში და მეორეში .

ფორმულებით გამოთვლილი ორი მონაცემისათვის: და – ავაგოთ დიაგრამა.

ამის შემდეგ შესაძლებელი იქნება ცხრილში A, B, C და n ნატურალური რიცხვების შეტანა და და სიდიდეებზე დაკვირვება როგორც ცხრილში, ისე დიაგრამაზე.

ზოგადი მითითებები

ცხრილის შექმნა და გაფორმება

მესამე სტრიქონში ნახატის მიხედვით შევიტანოთ სვეტის სათაურები;

მეოთხე სტრიქონში: A4:D4 უჯრედებში ჩავწეროთ ნატურალური რიცხვები ასევე ნახატის შესაბამისად, F4 უჯრედში შევიტანოთ =B4^A4+C4^A4 ფორმულა, ხოლო G4 უჯრედში =D4^A4 ფორმულა;

ცხრილი გავაფორმოთ ნახატის მიხედვით – მონაცემები დავსვათ ცენტრში და უჯრედებს გავუკეთოთ ჩარჩოები;

დიაგრამის აგება

ახლა ავაგოთ დიაგრამა. აგებამდე მოვნიშნოთ ის მონაცემები, რომელთა საფუძველზეც დიაგრამა იგება. ჩვენს შემთხვევაში ეს არის F3:G4 დიაპაზონი.

ამის შემდეგ Insert პანელის Charts განყოფილებაში აცირჩიოთ Insert Column or Bar Chart / 3-D Bar პუნქტის პირველი ვარიანტი. მივიღებთ დიაგრამას:

დიაგრამა სტანდარტული გრაფიკული ობიექტია და სტანდარტული მოქმედებებით შეიძლება მისი ზომების შეცვლა, გადატანა, წაშლა და ა.შ.

დიაგრამის რედაქტირება

შექმნის მომენტში მთელი დიაგრამაა მონიშნული, თუმცა იგი ნაწილებისაგან შედგება და ეს ნაწილები შეიძლება ცალ-ცალკე მოინიშნოს და შეიცვალოს. დიაგრამის მონიშვნისას აქტიურდება დიაგრამასთან სამუშაო ინსტრუმენტები: Chart Design - კონსტრუქტორი, და Format - ფორმატი.

ახლა დიაგრამის ზოგიერთი ელემენტი შევცვალოთ. დავიწყოთ გრაფიკული ობიექტის - Chart Area - ფონით. მონიშნული დავტოვოთ მთელი დიაგრამა და Format მენიუს ინსტრუმენტით ავირჩიოთ ნაცრისფერი.

ახლა შევცვალოთ იმ არის ფონი, რომელზეც ნახაზია განთავსებული - Plot Area. შევცვალოთ აგრეთვე იატაკის - Floor, გვერდითი - Side Wall და უკანა კედლის - Back Wall ფერები. ამისათვის საჭიროა ელემენტის მონიშვნა დაწკაპუნებით ან Format პანელის Chart Elements ინსტრუმენტით და ფერის შერჩევა ამავე პანელის ინსტრუმენტით.

ნახაზის ორივე ჰორიზონტალური სვეტი ერთი ფერისაა. შევცვალოთ ზედა სვეტის ფერი. ამისათვის:

დავაწკაპუნოთ მასზე. ორივე სვეტი მოინიშნება;

კიდევ ერთხელ დავაწკაპუნოთ ზედა სვეტზე. ამჯერად მხოლოდ იგი იქნება მონიშნული;

Format პანელის ინსტრუმენტით ავირჩიოთ წითელი.

ამ მოქმედებების შედეგად, გარდა იმისა, რომ ზედა სვეტი გაწითლდება, შეიცვლება აგრეთვე დიაგრამის მარჯვენა ნაწილში მოთავსებული წანაწერი: ნაცვლად მივიღებთ: . ახალი წანაწერი გვიჩვენებს, თუ რომელი სიდიდე რომელი ფერით არის გამოსახული ნახაზზე.

ახლა დიაგრამაზე დავუმატოთ სათაური: „ფერმას პრობლემა“. ამისათვის :

მოვნიშნოთ დიაგრამა და დავაწკაპუნოთ Chart Elements ღილაკზე. ჩავრთოთ Chart Title ჩამრთველი და ავირჩიოთ სათაურის განთავსების ადგილი - Above Chart - დიაგრამის ზემოთ;

Sylfaen ფონტით ავკრიფოთ ტექსტი: „ფერმას პრობლემა“ და დავაჭიროთ Enter კლავიშს.

დიაგრამის გრაფიკულ ობიექტში ჩაჯდება კიდევ ერთი ელემენტი – სათაური. დიაგრამა ზემოთმოყვანილ სახეს მიიღებს.

დიაგრამის ანალიზი

როგორც დავინახეთ, დიაგრამა ცალკეული ნაწილებისაგან შედგება, რომლებიც ცალ-ცალკე რედაქტირებას ექვემდებარება. ამ ნაწილების დასახელებებს წავიკითხავთ მაუსის მაჩვენებლის კუდზე, თუ მაჩვენებელს დავაყენებთ დიაგრამის სხვადასხვა ელემენტზე. მათ სრულ ჩამონათვალს შეიცავს Format პანელის Chart Elements ინსტრუმენტი. აქ არის როგორც დიაგრამის ატრიბუტები, ისე კონკრეტულად ნახაზის შემადგენელი ნაწილები.

ეს ჩამონათვალი სრულია მოცემული დიაგრამისთვის, თორემ სხვა დიაგრამისათვის იგი შეიძლება სხვა ელემენტებს შეიცავდეს. მოვიტანოთ დიაგრამის ზოგიერთი ატრიბუტის დასახელება და განვმარტოთ მათი დანიშნულება:

Chart Area – დიაგრამის არე – გრაფიკული ობიექტი, რომელზედაც დიაგრამის დანარჩენი ელემენტებია განთავსებული;

Plot Area – ნახაზის არე – არე, რომელშიც ნახაზია განთავსებული, საკოორდინატო სისტემის ღერძებისა და მათზე წარწერების ჩათვლით;

Chart Title – დიაგრამის სათაური – დიაგრამაზე შეიძლება სათაურის განთავსება, იმის მიუხედავად, აქვს თუ არა ცხრილის მონაცემებს სათაური;

Legend – წანაწერი – სათაურის გარდა დიაგრამაზე შეიძლება ცალკე წანაწერის გაკეთება, რომელშიც მოცემული იქნება მონაცემთა მწკრივების დასახელებები და მათი შესაბამისი ფერები ნახაზზე.

Format პანელის Chart Elements ინსტრუმენტში დიაგრამის ატრიბუტის არჩევით ან ზედ ატრიბუტზე დაწკაპუნებით იგი მოინიშნება. შესაძლებელია ატრიბუტის მაუსით გადატანა და განთავსება დიაგრამის სხვა ადგილზე.

დიაგრამას ცოცხალი კავშირი აქვს ცხრილის იმ უჯრედებთან, რომელთა საფუძველზეც ის არის შექმნილი. ამ კავშირის დასადასტურებლად საკმარისია ცხრილში შეიცვალოს რიცხვითი მნიშვნელობა, მაგალითად, C4 უჯრედში 6–ის ნაცვლად ჩავწეროთ 7. ეს B-ს მნიშვნელობის შეცვლას ნიშნავს. შესაბამისად შეიცვლება მნიშვნელობა F4 უჯრედში: 728–ის ნაცვლად 855 გახდება, ეს კი მყისიერად აისახება დიაგრამაზე. როგორც ვხედავთ, ამჯერად ქვედა სვეტი უფრო გრძელია, ვიდრე ზედა. გარდა ამისა, x ღერძზე დანაყოფების ფასი შეიცვალა. ექსელმა იგი მონაცემთა ახალ მნიშვნელობებს მოარგო.

A4:D4 უჯრედებში ვცვალოთ მონაცემები და დავუკვირდეთ, როგორ იცვლება დიაგრამა.